Δευτέρα, 15 Σεπτεμβρίου 2008

Ελευθερία στη γελοιογραφία!


Είναι γεγονός ότι η γελοιογραφία, με την παραστατικότητα, τον λακωνισμό και το χιούμορ της, μεταδίδει μηνύματα πιο άμεσα και σε πιο καθημερινό επίπεδο και παράλληλα διατυπώνει μια κριτική και ένα προβληματισμό που παίζει με τα όρια του λόγου και της εικόνας.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελεί ένα από τα τελευταία οχυρά της σάτιρας, καθώς, σήμερα κυριαρχεί περισσότερο η κωμωδία στην τηλεόραση και στις θεατρικές επιθεωρήσεις. Οι τελευταίες, το 80’-90΄ακόμα μεσουρανούσαν στην καθαυτό σατιρική προσέγγιση, αλλά μετά ξεφτιλίστηκαν σε φτηνές κωμωδίες με Σεφερλήδες και τα ρέστα, που ποσώς δεν κάνουν αναφορά στο πολιτικά δρώμενα. Στυλοβάτης για μένα σήμερα στη σάτιρα και στη θεατρική επιθεώρηση είναι ο Στάθης Ψάλτης, τον οποίο έτυχε να παρακολουθήσω στη σκηνή, σε ένα απίστευτο αυτοσχεδιασμό και μια συγκλονιστική ερμηνεία, η οποία μεταπηδούσε από το γελοίο στο τραγικό, με μια απίστευτη αμεσότητα και εμπλοκή του κοινού. Μετά τον τεράστιο του είδους Χάρυ Κλύν και τον μεγάλο Στάθη Ψάλτη,θα μπορούσαμε να πούμε ότι ένα συνδυασμό της σάτιρας με την κωμωδία παρείχε με κάποια επιτυχία και ο Λαζόπουλος, ο οποίος (παρότι τα κείμενα του ήταν έτοιμα γραμμένα από πριν από ολόκληρη ομάδα ) θα μπορούσε κανείς με πολλή επιφυλακτικότητα να πεί ότι παραπέμπει στην stand up comedy. Ωστόσο ο Λαζόπουλος δεν διέθετε ένα βασικό χαραχτηριστικό που οι αμερικάνοι μεγάλοι του είδους διαθέτουν: τον αυτοσαρκασμό. Επιπλέον, οι επιθέσεις του άγγιζαν πολλές φορές τα όρια της κακοήθειας, με τις εμμονές του σε συγεκριμένα μόνο άτομα, εκτός συνήθως του πολιτικού στίβου, με τα οποία ανταγωνιζόταν στο ντέρμπι της τηλεθέασης. Λαϊκιζε επίσης ασύστολα και αναζητούσε την αποδοχή και το χειροκρότημα, προωθώντας ένα προφίλ για τον εαυτό του, του "λαϊκου, καθημερινού ανθρώπου", το οποίο φυσικά και δεν διαθέτει, καθώς, δεν υπάρχει γκαλά της υψηλής κοινωνίας από το οποίο να λείπει. Επιστρέφουμε όμως στο θέμα μας.

Η γελοιογραφία λοιπόν, είναι ένα θεωρείο της επικαιρότητας απ’όπου οι ευρηματικοί γελοιογράφοι σχολιάζουν και κριτικάρουν τους πρωταγωνιστές του πολιτικού στίβου, μετατρέποντας τους σε καρικατούρες στον καμβά του γελοίου. Οι γελοιογράφοι διαθέτουν αστείρευτη και ευρηματική καλλιτεχνική φλέβα, είναι απίστευτοι φυσιογνωμιστές και διεισδύουν στα ιδιαίτερα χαραχτηριστικά των προσώπου που σατιρίζουν, διαθέτοντας συνήθως ανεπτυγμένα τα αισθητήρια της ψυχολόγησης. Έχουν επίσης την ικανότητα να διαβάζουν πίσω από τις δηλώσεις και τα τεκταινόμενα και να βρίσκουν την ουσία, την οποία επιχειρούν να συγκαλύψουν με επικοινωνιακά τεχνάσματα και ρητορικές οι άλλοι διασκεδαστές της ζωής μας (οι οποίοι όμως πάντα γελούν τελευταίοι και καλύτερα), οι πολιτικοί. Είναι φυσικό λοιπόν οι τελευταίοι να ενοχλούνται από το χιούμορ των σκιτσογράφων γιατί ακριβώς αναγνωρίζουν τη δυναμική της σάτιρας. Ωστόσο πρέπει να πούμε ότι η σάτιρα εμφανίστηκε στη ρωμαϊκή κοινωνία κατά την περίοδο της εκδημοκράτησης των θεσμών και βάδιζε παράλληλα με την ρωμαϊκή δημοκρατία. Το ίδιο συνέβαινε και με την κωμωδία άλλωστε στην αρχαία Αθήνα η οποία έβαλε τις βάσεις στη σάτιρα (που είναι ρωμαϊκό είδος).

Γιατί όλα αυτά σήμερα λοιπόν θα αναρωτηθεί κανείς. Τί με έπιασε και ασχολούμαι σήμερα με τη σάτιρα και τη γελοιογραφία;

Γιατί ακριβώς, μου έκανε τεράστια εντύπωση η απόλυση του γελοιογράφου Μορίς Σινέ από την γαλλική εφημερίδα “Charlie Hebdo” με αφορμή σκίτσο του, στο οποίο σατίριζε τον γιό του Σαρκοζί, Ζαν, ο οποίος φέρεται να ασπάστηκε τον Ιουδαϊσμό ώστε να παντρευτεί την Γαλλοεβραία, κληρονόμο των ηλεκτρονικών ειδών Darty, Τζέσικα Σεμπαούν-Νταρτί. Δεν νομίζει να χρήζει περαιτέρω σχολιασμού η διαπλοκή πολιτικής και τύπου στην φίμωση συγκεκριμένων φωνών και δή σατιρικών. Είναι περιττό επίσης να πούμε ότι η πράξη αυτή της απόλυσης είναι καταδικαστέα.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης, ότι η γελοιογραφία είναι εκτός των άλλων και μέσο πληροφόρησης και ενημέρωσης έστω και σε εξεζητημένη μορφή και με καυστικά σχόλια. Το παρατραβηγμένο ανήκει στις συμβάσεις του είδους και αυτή ακριβώς η ενσυνείδητη απόκλιση από τη σοβαρότητα, το νομιμοποιεί.

Ποιός όμως νομιμοποιεί τους πολιτικούς από την κοροϊδία τους εις βάρος μας και την υποτίμηση της νοημοσύνης μας; Ποιός θα τους απολύσει αυτούς;

Αλλά ξέχασα, τώρα και πάντα, νυν και αεί, θα την πληρώνουν μόνο οι καλλιτέχνες…

29 σχόλια:

Μενελαος είπε...

Η ουσία είναι πως αν και μου αρέσουν ιδιαίτερα αυτά που γράφεις, και θα ήθελα πολύ να παρακολουθήσω τη νοοτροπία της επιθεώρησης, πρέπει να είμαι στα πολύ χάι μου για να πω ότι θα δω επιθεώρηση, διαφορετικά θα λαλήσω!! Πράγματι τέτοιοι καλλιτέχνες, κακώς δηλαδή, έχουν μάλλον επομιστεί την κατάρα του αντικειμένου τους. Γίνονται δηλαδή οι ίδιοι μία καθαρή γελοιογραφία, ενώ στην πραγματικότητα οι παραστάσεις τους είναι καυστικές και έξυπνες. Ομως το κοινό ξέρει να κρίνει καλύτερα!! Ποιο είναι λοιπόν το κοινό??

dokisisofi είπε...

Ακριβώς Μενέλαε εδώ εγείρεις ένα τεράστιο ζήτημα που έχει να κάνει με τα αποχαυνωμένα αισθητήρια του κοινού και την αποδυναμωμένη του κριτική σκέψη από την σαβούρα που το κατακλύζει. Η δημοκρατία, η ελευθερία και η αποδοχή του αντίλογου και της σάτιρας προϋποθέτουν και μια ενεργοποίηση του πολίτη στην εκτίμηση και αποτίμηση όσων το περιβάλλουν. Πρέπει να υπάρχουν κοινά κανάλια και κώδικες και η επικοινωνία να είναι αμφίδρομη. Κα΄που διάβασα ότι ένα μέσο που αποτρέπει την αποχαύνωση είναι να μιλάς με τον διπλανό σου (μέλος της οικογένειας ή άλλο) την ώρα που παρακολουθείς τις ειδήσεις ή ότι άλλο σχολιάζοντας αυτά που βλέπεις και συζητώντας τα. Δυστυχώς όμως, επισκεπτόμενη φιλικά σπίτια, παρατηρώ ότι το άναμμα της τηλεόρασης ισοδυναμεί με τέλος της κουβέντας, μέχρι που ο φιλοξενούμενος να πεί "καληνύχτα". Εκτός πια κι αν είμαι τόσο ανεπιθύμητη και το κάνουν για να με διώξουν :PPP

Μενελαος είπε...

Οι τρελές πιέσεις με ωθούν να είμαι οφ!! Κατέρευσε η 4 μεγαλύτερη τράπεζα επενδύσεων!! Η οικονομία αντέχει. Αντέχουνε όλοι σε αυτόν τον τόπο για να το θέσω καλύτερα...! Δυστυχώς οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν πόσο εφήμερη είναι μία φαινόμενη λάμψη και πουλάνε την ψυχή τους προκειμένου να την αποκτήσουν, για λίγες ώρες τηλεθέασης δηλαδή. Οσο πιο σοβαρά παίρνεις το ρόλο σου τόσο πιο πιθανό είναι να ευτυχήσεις. Διαφορετικά εμπλέκεσαι συστηματικά σε αποχαρακτηρισμούς και σε παραφιλολογία. Ο σχολιασμός της τηλεόρασης είναι σωστός, αλλά δεν είναι η ρίζα του κακού. Το μυστικό κρύβεται όταν είσαι ανοιχτός και δεν κακιώνεις και όταν είσαι ξεκούραστος και δεν χτυπιέσαι. Τα μεμονωμένα παραδείγματα τηλεόρασης και πολιτικής δεν έχουν τη δύναμη να προσβάλουν μία ευγενή εικόνα. Θες να χωθείς όμως μέσα, εκεί αρχίζει η διαφορά. Προσωπικά δεν πιστεύω ότι ο καταδικασμός της οποιασδήποτε ταυτότητας είναι σωστός. Υπάρχουν λαμπρά παραδείγματα σε όλους τους χώρους, πραγματικά ήσυχοι άνθρωποι( βλέπε Πύλες Χαρδαβέλα) που δεν θα κάτσουν να χαλάσουν τη ζαχαρένια τους για τον κάθε παλαβιάρη. Καλή ξεκούραση!!

Μενελαος είπε...

Ομως τα δώγματα και οι βωμοί των δημοσίων υπαλλήλων δεν με πείθουν για την αποτελεσματικότητά τους!!

Μενελαος είπε...

Βλέπεις με τι απλότητα σου ψιθυρίζω??

Μενελαος είπε...

Κάτι άλλο πολύ σημαντικό. (βλέπε το ποστ μου ;). Οταν χρησιμοποιείς το λόγο χωρίς να δείχνεις, μπορεί να λύσεις ένα υπαρκτό πρόβλημα με διαφορετική ταυτότητα, την οποία εσύ προηγουμένως δεν έβλεπες. Όταν όμως επιμένεις να ονομάζεις και το κάνεις συστηματικά, κάποια στιγμή θα σε φάνε!! Βέβαια ο μη έχων μπορεί να παρουσιάσει προβλήματα σε όλους τους χώρους, για αυτό έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά! Ίσως να μη σε έχουνε γαμήσει για να καταλάβεις...!!

dokisisofi είπε...

Τί ονομάζεις ακριβώς ονομάζεις εδώ "ταυτότητα"?

dokisisofi είπε...

απίστευτος συγχρονισμός!

dokisisofi είπε...

Θα σε φάνε Μενέλαε αν είσαι μέσα σ'αυτό το σύστημα και εξαρτάσαι από αυτούς. Εμένα πώς να με φάνε?

dokisisofi είπε...

η μη έχουσα!

Μενελαος είπε...

Η ταυτότητα έχει να κάνει με το πως αντιλαμβάνεσαι εσύ αρχικά τα βέλη του λόγου και πως αυτά διαμορφώνονται στη συνέχεια, όταν δεν είσαι εν θερμώ. Βέλη υπάρχουν παντού. Το θέμα είναι να μπορείς να προχωράς!! Κάτι καινούριο?? Κάτι νέο?? Κάτι πρωτόγνωρο?? Ένα νέο πρίσμα?? Φταίει το σύστημα για αυτό?? Σε καμία περίπτωση. Εσύ φταις που χαραμίζεις την ύπαρξή σου!!

Μενελαος είπε...

Και δεν πρόκειται να επηρεάσεις την αρθρογραφία μου με φασαρίες και κομπλεξισμούς!!

dokisisofi είπε...

Νομίζω καταλαβαίνω τί λές και έχεις απόλυτο δίκαιο. Η προσωπική βούληση και η εμπλοκή καθώς η διάθεση να παραπλανεθείς έχουν το κύριο λόγο. Ωστόσο και το σχόλιο που έκανε στον Κοέλο περί evolution, να προχωρείς δηλαδή και να πειραματίζεσαι δεν αποκλείει την διαδοχική κάθε φορά δεσμεύση.
Καλό σου βράδυ...

dokisisofi είπε...

Πες μου τους εχθρούς σου να σου πώ ποιός είσαι!

Μενελαος είπε...

Δε χρειάζεται δέσμευση. Οι δεσμεύσεις προ της ώρας τους είναι πολύ ευμετάβολες! Θα δημιουργήσω κουκλάκι μου!!

dokisisofi είπε...

Και κάτι άλλο Μενέλαε. Δε φοβάμαια κανένα και δεν αυτολογοκρίνομαι προς όφελος καμιάς στρατηγικής!
Αυτά όλα που λες για μή άμεσες επιθέσεις είναι προπετάσματα! Θυμάσαι εσύ βρισιές που μου έριξες σ'αυτό εδώ το μπλογκ? Αν ανήκα στο σύστημα και στο πεδίο όπου ζεις, κινείσαι, δημιουργείς και εξαρτάσαι θα συμπεριφερόσουν με τον ίδιο τρόπο? Αν δεν με αντιπαθούσαν όλοι όπως τώρα, θα το τολμούσες?
και τέλος, επιστρέφουμε στο θέμα του ποστ. Συμφωνείς με την απόλυση του γελοιογράφου? δε μου είπες!

(αν δεν ακολουθήσει αρλούμπα υπεκφυγής εγώ θα διαγράψω το μπλογκ! δεσμεύομαι!)

Μενελαος είπε...

Έχεις φτιάξει ένα κόσμο με το μυαλό σου...πρώτο!! Ωραία τα κατάφερες!! Ίσως με την απόλυση του γελοιογράφου να φαίνεται πόσο πιο προχωρημένο είναι ένα πολιτικό σύστημα στην Γαλλία, παρά αυτά που συζητάγαμε για τους δημόσιους υπαλλήλους και την Ελλάδα. Όχι δεν συμφωνώ, ίσως όμως και ο ίδιος να μην καταλάβαινε το χώρο στον οποίο βρισκόταν. Δεν είναι όλα Ελληνικό πανηγύρι ξέρεις!

Μενελαος είπε...

Ούχι βρε γατάκι μου στρουμπουλό και όμορφο!! Μη διαγράψεις το μπλογκ σου!! Ελα να σε κουρνιάξω μωρούδι μου να ζεσταθείς και να χουζουρέψεις. Έλα κοντά μου μικρό μου παπάκι! Πολύ ταγαπώ εγώ το μωγιό μου!! Είσαι η κορούλα μου εσύ και εγώ ο μπαμπάκας σου!!

Μενελαος είπε...

Μπες να δεις τι έκανα στο ημερολόγιό μου στο Σταρς & Άιντολς να κράξεις μέχρι δακρύων!!

dokisisofi είπε...

χαχαχαχα

μόλις σε απέλυσα!
πέρνα από το λογιστήριο φεύγοντας!

Διάσπορος είπε...

Αρέσκει σου ο Χαρυ Κλυν! Τζιαι ο Σταθης ο Πελλός!Τζιαι μέναν. Στα παιδικά μου χρόνια άκουα τους, τζιαι ύστερα ηχογράφουν κασσέττες τζιαι εμιμούμουν τους, ο βλάκας. (Ναι, κάποτε είχα χιούμορ)

Χμ, αρκεψα να καταλάβω πόθθεν προέρχεται το χιούμορ σου τωρά.

Ρε δοκισισοφή, έν το εσκεφτηκα ως τωρα αλλά νομίζω οτι αρκετες φορες τα "αψά" που γράφεις εν που τη γελοιογραφική πλευρά σου που πηγάζουν.

γμτ γιατί να σε παίρνω τοσο σοβαρά παντα;

dokisisofi είπε...

giati eisai karkinos

na giati

ama thes ksekina ki allo xreos kathws ektos apo ta klasika tou Hary Klyn exw
kai GIWRGO MARINO!!!!!!!!
APISTEFTOS THEATRANTHRWPOS me asteirefto xioumor alla kiriws
AYTOSARKASMO!
TELEIOS!

Μενελαος είπε...

Κορίτσια ο Μπάρκουλης!! Αγόρια ο Μαρίνος!!!

dokisisofi είπε...

agorokoritsa o menelaos!

agapitekyrieimerologie είπε...

Εν ηξέρεις πως άμαν ένας άνθρωπος -στη συγκεκριμένη περίπτωση, πολιτικός- έσιει έντονο μέσα του το αίσθημα κατωτερότητας, χτυπά όποιον τον χαϊδέψει; Τζιαι αλλοίμονον αν δεν μπορούν οι καλλιτέχνες να σατιρίσουν πολιτικούς. Που τη στιγμή που εκτίθενται στη δημοσιότητα, οφείλουν να "υποστούν" τούτες τες συνέπειες.
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-
Ένας που τους λόγους που μ'αρέσκει ο Λαζόπουλος εν επειδή καταφέρνει να σε ρίξει χαμέ που το γέλιο τζιαι μέσα σε δευτερόλεπτα να σε κάμει να κλάψεις. Όμως σπάζει μου την το ότι εν είναι αυθεντικός του είδους. Ξέρει τι πουλά τζιαι ποιους να χτυπήσει..
Τον Χάρρυ Κλυν εν τον επολλοέφτασα στις δόξες του..Θθυμούμαι αμυδρά ορισμένα βιντεάκια του. Τζείνοι που μ'ενθουσιάζουν εν οι Α.Μ.Α.Ν..

Πώς τους βρίσκεις;

Διάσπορος είπε...

xm kati mou thimizi o giorgos marinos, xmmmmm den ton thimoume omos......

dokisisofi είπε...

Έλα τούμπι, εγώ όπως και ο Διάσπορος έχουμε ζήσει τις χρυσές στιγμές του Χάρυ Κλυν με τις κασέτες του να δίνουν και να παίρνουν και τη σάτιρα της επικαιρότητας (όχι μόνο πολιτικής) να μεσουρανεί. Θα ήμουν άδικη αν δεν ανέφερα στα καθ'ημάς και τον Κωστάκη Κωσταντίνου και τον Καλλέργη. Στο ραδιόφωνο βέβαια υπάρχουν και άλλες τέτοιες φωνές σήμερα, μικρότερου βεληνεκούς.
Όσο για τον Λαζόπουλο ήμουν κι εγώ φανατική, αλλά κάπου τον έβλεπα να χαϊδεύει αυτιά (ιδίως όταν στο ακροατήριο βρισκόντουσαν πρόσωπα που λογικά θα έπρεπε να σατυρίζει, καθώς οι υπόλοιποι "του είδους" παρελαύναν επανελειμμένα, και όχι άδικα) και να λαϊκίζει ρε παιδί μου ασύστολα, να γλύφει πως το λένε, δεν ξέρω όταν κάτι γίνεται επιτηδευμένα, κακεντρεχώς και επιλεκτικά , "δήθεν" να στο πώ έτσι, οι αντένες μου το το συλλαμβάνουν αμέσως και δεν το ανέχομαι (γί'αυτό και τόσοι πολλοί με αντιπαθούν εδω μέσα αλλα και εκεί έξω). Η ασυνέπεια είναι το πρώτο σύμπτωμα των περιπτώσεων που προανέφερα.
Αν πρόσεξες στον διάλογο μας με τον Μενέλαο σε κάποιο σημείο του είπα ότι ένα μέσο κατα της αποβλάκωσης είναι να μιλάς με τον δίπλα σου και να σχολιάζεις την ώρα που βλέπετε ειδήσεις. Αυτή είναι και η μαγική συνταγή του Λαζόπουλου, με την πετυχημένη ειρωνία του (που καμιά φορα συνίσταται σε έναν απαθή μορφασμό που μιμείται αν πρόσεξες την αντίδραση του μέσου θεατή και σ'αυτό τον ονομάζω μεγάλο γιατί δραματοποιεί την πράξη της θέασης) στο τί παρακολουθούμε καθημερινά από τους δέκτες μας.Όμως πρέπει να διαβάζουμε πίσω από τις στάσεις έστω κι αν μας κάνουν να γελάμε.
Όσο για τους ΑΜΑΝ μεγάλη μου παράλειψη!! Απολογούμαι!

dokisisofi είπε...

diaspore, me apogoiteveis....

Μενελαος είπε...

Κλαψ Κλαψ! Γιατί χάνεις το κέφι σου γλυκούλικό μου μωγιάκι...!! Ελα να σε φτιάξω το καφεδάκι σου να γουργουρίσεις κοντά μου χαρωπό στρουμφάκι!! Πολύ σαγαπώ κοπελούδι μου!! Ποπό κάτι μοντέλα...!!

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Αναγνώστες

Η λίστα ιστολογίων μου